Savaş

Bilenler vardır, bu site yayına girdiğinden beri okuduğum kimi kitaplarla ilgili ufak tefek yazılar yazıyorum. Hâlâ da zaman bulursam, yazmaya değer bulduğum veya kendimi yazmak için konforlu hissettiğim kimi kitaplar hakkında yazmaya çalışıyorum. Yaşar Kemal’in yazdığı, “Bir Ada Hikâyesi” serisinin dörtlemesinin ilki olan Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana isimli kitap da bunlardan birisiydi.
https://feslegenbahcesi.com/2022/03/28/firat-suyu-kan-akiyor-baksana-yasar-kemal/

Yaptığım alıntılara baktığımda, şu alıntıyı atlamadığımı gördüm:

“Aaah, savaş, seni icat eden görmesin cennet. Aaaah, savaş. Şu yeryüzünde canlı koymadı, kırdı geçirdi. Gökteki kuşu, yerdeki börtü böceği, sudaki balığı…”

Bugünlerde daha bir anlamlı geliyor, zira dünya yangın yeri gibi. Devletler savaşıyor, insanlar ölüyor, hava ölüyor, toprak ölüyor; ağaçta yaprak, yerde karınca ölüyor. Mükemmel olan ne kadar varlık varsa —insan elinin değmediği— bunların insan eliyle yok oluşunu sessizce izliyoruz. Sonuç olarak, müddetini tamamlayıp ölmek üzere programlanmış bir varlık olan insan, yeryüzünün en korkunç cinayetlerini kendince meşru görüp her şeyi öldürüyor.

Yaşar Kemal’i bu yüzden takdir ediyorum. Kaç devir gördü kim bilir… Ancak özellikle savaşın etkilerini hayatı boyunca yaşamış biri olarak, bu korkunçluğu kalbimizin bam teline dokunarak yazdığı için özellikle minnet duyuyorum.

Her gün binlerce insan, sanki bir karınca sürüsü yok edilmiş gibi yok ediliyor. Oysa insan, bu dünyada yaşamanın ne kadar güzel olduğunun farkında olan en nadide varlık. Yine de insan, bu dünyadaki en korkunç yaratık. İnsanın insandan ne farkı var? Bir grup manyak tarafından içine girdikleri güç savaşında kurban ettikleri masum yaratıklardan ne farkları var bunların acaba? Kimse düşünüyor mu bunu? Belki de düşünmüyor…

Bir askere sormuştum:
— İnsan bir savaşa girdiğinde, öldürdüğünün de bir insan olduğunu bilir mi? Bu düşmanlık saikiyle onu öldürmeye çalışırken, onu öldürecek olanın da bir insan olduğunu bilir mi? Bunu bilip de can alma duygusuyla nasıl yaşar insan? Maktül yada katil olmanın gerekçesi insanın izzet yada zillet sahibi olmasını sağlayan tek gerekçe midir?

Ya bir uçağın tepesinde duran pilot? Aşağıda hiçbir şeyden haberi olmayan birisini öldürdüğünde, yani bir masumun kanına girdiğinde, hiç mi vicdani sorumluluk hissetmez? Bu insanlar nasıl yaşıyorlar bu duyguyla —ya da duygusuzlukla?

Cevap verememişti.
Belki de böyle yetiştiriliyorlar. Kim suçlu kim masum?

“Çocuklarına oyuncak silah alanlar da suçlu,” dedim sonra.
Ardından sustum.

Bu defa tarihin sayfalarına bir dalış yapayım istedim. Savaşlar meydanlarda ve askerler arasında olurdu. Yani birbirlerini öldürmek isteyenler arasında. Orada kadın yada çocuklar yoktu. Yaşlılarda muaftı bundan. Tüm diğer canlılarda. Tabiat bu savaşın muaf kısmıydı. Belki de şanslıydı bir bakıma. Kanla sulanıyordu zemin ve susuzluğunu böyle gideriyordu belki. Yada ölenler oraya gömülüyordu bu yüzden mikroorganizmalara gün doğuyordu.

Ama şimdi yok öyle bir dünya. Her yer yıkılıyor. Binlerce çocuk aynı anda öldürülüyor. Sessiz bir çığlık bile koparamıyor boğulan bedenler. Kimileri ise göç yollarında can veriyor. Irmaklarda yada denizlerde. Akdeniz bir masumiyet mezarlığıdır nazarımda mesela. 2022’de yayınlanan bir haberde, son 9 yılda yaklaşık 25 bin düzensiz göçmenin Akdeniz’de yaşamını yitirdiği belirtilmiş, 22023’ün son aylarında yayımlanan bir başka haberde ise, son 9 ayda en az 2500 göçmenin boğularak öldüğü veya kaybolduğu yazıyordu. Bunlar insan. Bunların aileleri, sevenleri, çoluk çocukları var . Hepsinin yaşam hakları var hepsinden öte.

Vicdanımız, insanlık adına bugün olan şeyleri artık kaldıramıyor. Talihsiz bir nesil olduğumuzun bir kanıtı da aşağıdaki listedir. İnsanlık barışı sosyal medya iletilerinde arıyor ama maalesef oradan barış çıkmayacak. Barışı arayacağımız yer birbirimizin kalbidir.

Sağlıcakla.

2024 Yılı En Yüksek Ölümlü Çatışmalar – 2024

Ukrayna: 2024’te 67 000 savaşla ilişkili ölüm bildirilmiş Al Jazeera+15The Washington Post+15france24.com+15.

Gazze: Gazze Sağlık Bakanlığı’ya göre 58 000’i aşmış durumda AP News+9Al Jazeera+9AP News+9.

Sudan (Khartoum): Sadece Khartoum’da Nisan 2023–Haziran 2024 arasında 61 000 kişi hayatını kaybettiği belirtiliyor Reuters+15LSHTM+15Reuters+15.

Filistin: Kuzey Batı Şeria + Gazze’de toplamda 35 000 ölüm rapor edilmiştir ACLED.

Haiti: 2024’te çete şiddetinde 5 600’den fazla ölüm yaşanmıştır .

Yemen: Doğrudan savaş nedeniyle 150 000+, toplamda (dolaylı etkiler dahil) 233 000’e ulaşan kayıplar bildiriliyor caat.org.uk.

Myanmar:~13 000

Etiyopya (Amhara + Tigray) :Amhara: 2 000+ sivil ölüm; Tigray (2024+) yüksek, toplamları yüzbinlerde

Müzik : Kardeş Türküler – Asfur